GESTAPO – NKWD Spotkanie Na Szczycie


W styczniu i lutym 1940 roku, w dniach, kiedy do Zakopanego zjeżdżają najwyżsi przedstawiciele służb NKWD ze Związku Radzieckiego, a z Niemiec Gestapo, wszystkie służby niemieckie w Zakopanem postawiono w stan najwyższej gotowości. Obie delegacje odbywają wiele tajnych narad, a w ramach odpoczynku udają się na Gubałówkę.

Spotkanie to jest wynikiem drugiego traktatu o przyjaźni i granicy, podpisanego przez Niemcy i Związek Radziecki 28 września 1939 r. w Moskwie. Dodano nowy tajny protokół, w którym uzgodniono wspólne zwalczanie polskich dążeń niepodległościowych. Stanowi on, że strony nie będą tolerować na swych terytoriach jakiejkolwiek polskiej propagandy, która dotyczy terytoriów drugiej strony. Będą tłumić na swych terytoriach wszelkie zaczątki takiej propagandy i informować się wzajemnie w odniesieniu do odpowiednich środków w tym celu.


Zakopane Gubałówka – Wizyta radzieckiej delegacji d/s przesiedlenia. Fot. NAC

Ten zapis staje się podstawą współpracy gestapo i NKWD przeciwko Polakom, oraz ich wspólnych narad w Brześciu, w Przemyślu, w Zakopanem i w Krakowie na przełomie lat 1939-1940. Efektem tego porozumienia są prowadzone od wiosny 1940 roku w obu strefach okupacyjnych akcje eksterminacyjne przeciwko polskiej inteligencji, księżom, żołnierzom oraz zwykłym obywatelom.

W kwietniu 1940 roku w Związku Radzieckim rozpoczęto likwidację obozów jenieckich w Ostaszkowie, Starobielsku, Kozielsku, gdzie osadzona jest polska wyższa kadra oficerska armii polskiej z terenów wschodnich zatrzymana przez sowietów we wrześniu 1939 roku. Represje obejmują polską inteligencję, a setki tysięcy ludzi deportowano na wschód, gdzie w nieludzkich warunkach umierają z głodu i wyczerpania.

Zakopane Gubałówka – Funkcjonariusze NSDAP podczas szkolenia na Gubałówce. Fot. NAC

Na terenach Rzeczpospolitej zajętych przez Niemców, akcja zmierzająca do wyniszczenia polskiej inteligencji rozpoczyna się już w październiku 1939 roku. Realizowana jest przez grupy operacyjne policji bezpieczeństwa – Einsatzgruppen oraz Selbstschutz na podstawie imiennych list proskrypcyjnych Sonderfahndungsbuch Polen – tzw. „list wrogów Rzeszy” zawierających nazwiska wybitnych osób narodowości polskiej oraz elity kulturalnej, politycznej i społecznej. Listy te sporządzono przed wojną przez współpracujących z niemieckim wywiadem członków mniejszości niemieckiej w Polsce. Osoby umieszczone na liście są aresztowane oraz rozstrzeliwane w masowych egzekucjach. W sumie w różnych regionach Polski do 1940 roku rozstrzelano około 60 tys. przedstawicieli ziemiaństwa, wolnych zawodów, nauczycieli, księży, działaczy społecznych i politycznych oraz emerytowanych wojskowych.

Zakopane Gubałówka – Letni obóz dla dziewcząt ze Związku Dziewcząt Niemieckich. Zbiórka na stoku Gubałówki. Fot. NAC

Podobnie Niemcy postępują na Podhalu, gdzie mordują lub wysiedlają organizatorów polskiego życia kulturalnego, artystów, nauczycieli, działaczy politycznych i społecznych. W Zakopanem nie oszczędza się nawet wybitnych sportowców, proponując im „zaszczytną” rolę instruktorów niemieckich zespołów olimpijskich lub jednostek strzelców górskich. Ci, którzy odmawiają, są poddawani represjom. Jednym z pierwszych zakopiańskich sportowców, których to spotyka, jest Władysław Berych, sławny narciarz i mistrz Polski w biegu na 50 km. Po aresztowaniu go Niemcy wydają rozkaz: rozstrzelać. Władka Berycha prowadzą piechotą na zakopiański cmentarz. Trzyma się dzielnie. Wie, co go czeka. Tuż przed cmentarzem gestapowiec strzela mu w tył głowy. Berych żyje jeszcze, gdy go wrzucają do grobu. Czekają na lekarza, aby stwierdził zgon. W obecności doktora Gabryszewskiego, który nie może wypowiedzieć słowa, sypie się ziemia na oddychającego Władka. Doktor Gabryszewski umiera nazajutrz. Serce starego zakopiańskiego lekarza nie wytrzymało.

Zakopane – Bronisław Czech przed wyjazdem na Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Lake Placid. Fot. NAC

14 maja 1940 roku w drewnianym góralskim domu, stojącym przy zakopiańskim rynku pojawiają się gestapowcy. Po chwili wyprowadzają stamtąd Bronisława Czecha – jednego z najbardziej znanych i wybitnych sportowców Polski. Tego dnia w Zakopanem gestapo aresztuje 117 młodych ludzi, głównie narciarzy, taterników i przewodników tatrzańskich. Między innymi uwięziono pod dwóch braci: Kuligów, Kasprzyckich, Gromadzkich, Śnieżków oraz Jana Krzysiaka. Wkrótce zostanie aresztowana Helena Marusarzówna, która od samego początku działa w ruchu oporu. Gestapo ma świetne rozeznanie wśród młodych ludzi, sportowców , bowiem przed wojną w Zakopanem PZN zatrudnił Seppa Rohla austriackiego trenera dla polskich narciarzy, który po wejściu Niemców ujawnia się jako gestapowiec.

Bronisław Czech zostaje jednym z pierwszych więźniów obozu w Oświęcimiu,otrzymuje numer 349. Niemcy doskonale wiedzą, kogo trzymają. Pewnego dnia do komendanta obozu przyjeżdżają dwaj niemieccy oficerowie. Znają Bronka z zawodów narciarskich, nawet z nim rywalizowali w czasie wspólnych startów. Mówią, że chcą mu pomóc i proponują, aby został instruktorem narciarskim dla młodzieży niemieckiej:

– Nasi trenerzy są na froncie — mówili — przyda się pan. Przecież przed wojną prowadził pan w Zakopanem szkołę narciarską. Jeśli się pan zgodzi, natychmiast będzie pan wolny. Będzie pan mógł jeździć do Zakopanego, gdy tylko zechce.

Bronisław Czech odmawia i pozostaje w obozie aż do końca gdzie umiera 5 czerwca 1944 roku.

 

  • Frgamenty książki Zbigniewa Sikory „Krwawy Ślad Nieznani Bohaterowie Podhala”

Źródło:  Strona Wojciech Dusza „Szarota” .

 

Polish-Club-Online-PCO-logo-2 , 2017.09.05
Znalezione w sieci

Autor: Znalezione w sieci