Jerzy Iwanow-Szajnowicz, Polak uznawany przez Greków za bohatera narodowego.


Tesaloniki. Pomnik Jerzego Iwanowa Szajnowicza (© domena publiczna, fot. Knop92)

4 stycznia 1943 r. w Atenach Niemcy rozstrzelali Jerzego Iwanowa-Szajnowicza, urodzonego w Warszawie agenta brytyjskich służb specjalnych, bohatera greckiego ruchu oporu. Jako doskonały pływak, pod osłoną nocy, umieszczał na niemieckich okrętach miny, które powodowały ogromne zniszczenia.

Po wybuchu wojny w 1939 r. podjął współpracę z polską misją wojskową w Salonikach. Udzielał pomocy polskim żołnierzom, którzy trafiali do Grecji z rumuńskich i węgierskich obozów uciekając przez terytoria Bułgarii i Jugosławii.

W 1940 r. Ekspozytura „A” Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza w Atenach zwerbowała go do pracy na rzecz polskiego wywiadu. Po upadku Grecji został przejęty przez Ekspozyturę „T” w Jerozolimie i w porozumieniu z bazą łączności z Krajem Oddziału VI Sztabu w Kairze wysłany do Grecji.
W październiku 1940 r. faszystowskie Włochy zaatakowały Grecję; w kwietniu 1941 r. wsparcia Mussoliniemu udzieliła III Rzesza. Po kapitulacji Grecji w końcu kwietnia tego roku Iwanow-Szajnowicz przedarł się do szkolącej się w Palestynie Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich. Służbę w Polskich Siłach Zbrojnych pełnił jednak tylko niespełna dwa miesiące (w maju i czerwcu 1941 r.).

W tym czasie został zwerbowany przez brytyjskie służby specjalne. Brytyjczycy docenili zwłaszcza lingwistyczne zdolności Iwanowa-Szajnowicza (znał sześć języków). Po szkoleniu wywiadowczym w Aleksandrii, w październiku 1941 r. na okręcie podwodnym „Thunderbolt” przerzucono go – już jako agenta nr 033B – w okolice Maratonu w Attyce. Posługiwał się wówczas fałszywymi dokumentami na nazwisko Kiriakos Paryssis.

Warszawa-tablica_na_Nowym_Swiecie
Tablica przy ul. Nowy Świat w Warszawie, na budynku w ktorym mieszkal Jerzy Iwanow Szajnowicz

Pośmiertnie otrzymał od polskich władz emigracyjnych Order Virtuti Militari. W Grecji jest uznawany za bohatera narodowego, jego pomnik stoi w Salonikach.

W rozmowie z PAP p.o. Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Stanisław Ciechanowski powiedział, że głównym celem obchodów jest przypomnienie postaci wielkiego Polaka, który jest trochę zapomniany w ojczyźnie. „Wyniki działalności Iwanowa-Szajnowicza na terytorium Grecji – według Brytyjczyków – odpowiadały osiągnięciom całej dywizji. Iwanow-Szajnowicz był człowiekiem nietuzinkowym i niezwykle odważnym, do samego końca próbował wydostać się z rąk Niemców. Na jego grobie jest napisane, że zginął za Polskę” – tłumaczył Ciechanowski.

„W Grecji Iwanow-Szajnowicz jest paradoksalnie lepiej znany niż w Polsce. W PRL zyskał on na popularności; w latach 70. powstał m.in. film o losach polskiego superagenta +Agent nr 1+ z Karolem Strasburgerem w roli głównej”. Losy Jerzego Iwanowa-Szajnowicza opisał Stanisław Strumph-Wojtkiewicz w powieści „Agent Nr. 1”. W 1971 r. na podstawie książki Zbigniew Kuźmiński nakręcił film sensacyjny pod tym samym tytułem- przypomniał Ciechanowski zwracając uwagę na fakt, że do dziś nie powstała szczegółowa biografia Iwanowa-Szajnowicza, która byłaby napisana na podstawie dokumentów z brytyjskich archiwów.

Przeczytaj wiecej tutaj:

Maryla, ndz., 06/01/2013 – 13:58

Za: BLOGMEDIA24.PL

Ilustracja tytułowa: Jerzy Iwanow-Szajnowicz. Polski James Bond, bohater greckiego ruchu oporu. Fot. za Plus.polskatimes.pl.

*

2013.01.06. / Akt. 2019.05.23.
Znalezione w sieci

Autor: Znalezione w sieci