Adam Ryszkowski: Historia kopca – Pomnika Henryka Sienkiewicza w Okrzei


Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz urodzil sie 5 maja 1846 w Woli Okrzejskiej, (zm. 15 listopada 1916 w Vevey) – polski nowelista, powieściopisarz i publicysta. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1905 za całokształt twórczości, jeden z najpopularniejszych pisarzy polskich przełomu XIX i XX wieku.

Henryk Sienkiewicz był kawalerem francuskiej Legii Honorowej i członkiem zagranicznym Serbskiej Akademii Nauk i Umiejętności.

Urodził się we wsi Wola Okrzejska w powiecie łukowskim w zubożałej rodzinie szlacheckiej, pieczętującej się herbem Oszyk. Jego rodzicami byli Józef Sienkiewicz (1813–1896) i Stefania Sienkiewicz z domu Cieciszowska (1820–1873). Był jednym z sześciorga dzieci (cztery siostry i brat). Wola Okrzejska należała do babki pisarza, Felicjany Cieciszowskiej. Został ochrzczony w sąsiedniej miejscowości Okrzeja w kościele pw. św. Piotra i Pawła, co upamiętnia tablica. Parafialną świątynię fundowała w II poł. XVIII wieku jego prababka Teresa z Lelewelów Cieciszowska. (Za: pl.wikipedia.org)

*     *     *

Historia kopca – Pomnika Henryka Sienkiewicza w Okrzei

Henryk Sienkiewicz - pomnik pisarza na szczycie kopca jego imienia w Okrzei. Po lewej stronie widoczna jest rodzinna wies pisarza - Wola Okrzejsjka - Fot Marcin Bialek - za wikipedia.orgOdezwa ks. biskupa H. Przezdzieckiego była pierwszym apelem do narodu polskiego zachęcającym do usypania w Woli Okrzejskiej pomnika – kopca.

Zrodziła się ona w pażdzierniku 1924r. podczas uroczystości sprowadzenia prochów wielkiego Pisarza do kraju.

Apel biskupa pozostawał bez odpowiedzi do roku 1931, gdyż ówczesny właściciel Woli Okrzejskiej p. Bernstain nie zezwolił na usypanie kopca w miejscu urodzenia pisarza.

Dopiero w roku 1932 zawiązał się Komitet Budowy Pomnika Henryka Sienkiewicza w Okrzei. Na przewodniczącego Komitetu Budowy – Pomnika w Okrzei został wybrany ks. dr Antoni Kresa, miejscowy proboszcz, na skarbnika powołano organistę Stanisława Kurka. Na plac pod kopiec zakupiono 1 h ziemi od Stanisława Kardasa z Okrzei. Na wniosek ks. A. Kresy rozpoczęto prace przy sypaniu bez oficjalnych uroczystości, siłami miejscowych i sąsiednich szkół, organizacji.

Rozpoczęcie prac przy sypaniu kopca nastąpiło 1 września 1932r. Po wspólnym odśpiewaniu „Roty” , każdy z uczestników rzucił garść ziemi na miejsce przyszłego pomnika – kopca.

Do końca roku 1932 w sypaniu kopca wzięło ponad 30 zorganizowanych wycieczek liczących od 25 do 200 osób. Sypano za pomocą łopat i dwu osobowych skrzynek o pojemności 20, 50, 100 litrów ziemi. Budowa kopca pociągnęła za sobą koszty, których nie były w stanie pokryć składki członkowskie.

W Okrzei i w pobliskich miejscowościach zaczęto organizować bale, zabawy taneczne i inne imprezy dochodowe, które zasilały konta Komitetu Budowy Kopca.

Apel Komitetu o wsparcie finansowe zamieściły liczne pisma krajowe i polonijne.

W ciągu 4 lat sypania kopca wzięło udział ok. 180 wycieczek szkolnych, osoby indywidualne, organizacje społeczne.

Ostatecznie wszelkie prace związane z sypaniem kopca zakończono w 1938 roku.

Termin przekazania kopca społeczeństwu ustalono na 2 pażdziernika 1938r. Uroczystość została zakrojona na skale ogólnokrajową, z udziałem dostojników państwowych, przedstawicieli literatury, nauki, wojska, duchowieństwa.

W ceremonii przekazania kopca wzięło udział ponad 20 tys. Osób w tym najbliższa rodzina pisasrza: córka Jadwiga Karniłowiczówna z mężem i córką Marią, syn Henryk Józef z żoną Zuzanną i dwoma córkami: Jadwigą i Zuzanną.

Na szczycie kopca staną pamiątkowy kamień z napisem:

HENRYKOWI SIENKIEWICZOWI 1938.

Autor: Adam Ryszkowski

Zdjecie: Pomink Henryka Sienkiewicza na szczycie kopca jego imieia w Okrzei. Po lewej stronie widoczn jest rodzinna wies pisarz – Wola Okrzejska. Fot. Marcin Bialek – za wikipedia.org

POLISH CLUB ONLINE, 2012.10.30

Waldemar Glodek

Autor: Waldemar Glodek