Wojciech Jakóbik: Umarło Nabucco, niech żyje Korytarz Południowy!


Planowany przebieg gazociągu Nabucco. Za: WikiCom, CC
Planowany przebieg gazociągu Nabucco. Za: WikiCom, CC

Chociaż oficjalna decyzja ma zostać podana do wiadomości w piątek, to austriackie OMV już poinformowało, że walkę o dostęp do azerskich złóż gazu zwyciężył Gazociąg Transadriatycki. Oznacza to śmierć projektu Nabucco-West w obecnym kształcie – pisze Wojciech Jakóbik

Austriacy odkupili w kwietniu udziały RWE w Nabucco-West (16,67 procent. Pozostali udziałowcy to bułgarska grupa BEH, BOTAS z Turcji, MOL z Węgier i Transgaz z Rumunii. Wszystkie te firmy przegrały w konkurencji z zespołem TAP: szwajcarskim AXPO (42,5 procent) oraz norweskim Statoilem (42,5 procent), niemieckim E.on-em (15 procent).

Kraje Europy Środkowo-Wschodniej mogą być niepocieszone, ponieważ ich firmy nie będą mogły kontynuować projektu Nabucco-West. Będzie on musiał ulec rewizji i zostać dostosowany do nowych warunków ekonomicznych. Jednakże wybór TAP nie zmienia faktu, że po jego powstaniu Korytarz Południowy zostanie otwarty, a gaz z Azerbejdżanu popłynie do Europy. Tą trasą w przyszłości będzie mógł płynąć także surowiec z Turkmenistanu i innych krajów regionu. W ten sposób powstanie alternatywa dla dostaw rosyjskich i o to chodzi w całym zamieszaniu. Dlatego Unia Europejska powinna wspierać budowę TAP tak samo mocno, jak do tej pory wspierała powstanie Nabucco-West. Z resztą w obliczu problemów projektu zdecydowała się na postawę ambiwalentną, po skróceniu Nabucco o odcinek na terytorium Turcji.

Idąc po nitce TAP w kierunku kłębka – złóż Szach Deniz, należy ocenić pozytywnie wycofanie się Rosjan z przetargu na kupno DEPA, greckiego operatora sieci gazowej (GTS). To przez Grecję będzie w przyszłości płynął azerski gaz a przejęcie jej GTS-u przez Gazprom mogłoby pozwolić na manipulację na niekorzyść TAP. Do tego jednak nie doszło, m.in. dzięki naciskom Komisji Europejskiej.

Wiele zależy teraz od Turcji, która będzie odpowiedzialna wraz z Azerami za budowę Gazociągu Transanatolijskiego (TANAP). To on jest następnym fragmentem układanki i doprowadzi w przyszłości do Grecji gaz ze złóż Szach Deniz w Azerbejdżanie. Ankara będzie mogła użyć dźwigni TANAP np. w rozmowach akcesyjnych z Unią Europejską. Zgodnie z założeniami większość udziałów w rurze utrzyma jednak Baku poprzez SOCAR (80 procent)  a pozostałe 20 procent zostanie do dyspozycji Turków z BOTAS i TPAO. Docelowo SOCAR zrezygnuje z 29 procent udziałów na rzecz europejskich inwestorów. Najprawdopodobniej będą to Statoil i brytyjskie BP, które otrzymają po 12 procent oraz francuski Total, któremu zostanie pozostałe 5 procent akcji.

Nawiasem mówiąc, to właśnie udział właścicielski Statoilu w TAP, TANAP i konsorcjum Szach Deniz (SOCAR, BP, Statoil i Total) jest symptomatyczny. Być może to Norwegowie przeforsowali TAP, aby zaatakować pozycję Rosjan na rynkach gazowych Europy Południowej. Na północy robią to już teraz zalewając rynki spotowe tanim gazem. Może chcą wzbogacić konfrontację o front południowy. Wskazywałyby na to zmiany personalne w azerskiej filii firmy. Pokrywają się one z decyzją konsorcjum Szach Deniz. Od lipca azerski Statoil poprowadzi nowy prezes Tanguy Cosmao. Należy podkreślić, że Norwegowie mają duży wpływ w Azerbejdżanie – Statoil jest drugim po BP największym zagranicznym inwestorem w tym kraju. Dlatego zdanie Norwegów musiało mieć duże znaczenie w rozmowach o nowej rurze.

Z polskiego punktu widzenia każdy dodatkowy gaz na rynku jest korzystny. Wpływa on na zmianę cen na rynkach spotowych i przy założeniu, że dostęp Polaków do nich będzie się zwiększał, daje alternatywę zmieniającą naszą pozycję w negocjacjach z głównym dostawcą ze Wschodu. Gazociąg Transadriatycki będzie wspierał powstający Korytarz Północ-Południe równie dobrze, jak mogłoby to robić Nabucco-West. Tymczasem rozmowy o nowej umowie gazowej z Rosją ruszą w 2019 roku. Dlatego im wcześniej powstanie TAP, tym lepiej. Umarło Nabucco, niech żyje Korytarz Południowy!

Wojciech Jakóbik
Autor jest ekspertem Instytutu Jagiellońskiego

Na zdjęciu: planowany przebieg gazociągu Nabucco, Wikimedia Commons, CC

Źródło: http://rebelya.pl/post/4290/umaro-nabucco-niech-zyje-korytarz-poudniowy , 26.06.2013

POLISH CLUB ONLINE, 2013.06.26

Waldemar Glodek

Autor: Waldemar Glodek