W Białymstoku powstaje Muzeum Pamięci Sybiru


Fot. arch./ndz.
Fot. arch./ndz.

Przypomną o wywózkach

Nasz Dziennik
Miastem, które w sposób szczególny chce utrwalić i rozpowszechniać wiedzę na temat wywózek na Wschód, jest Białystok. W tym celu powstaje tu pierwsze w Polsce muzeum poświęcone ofiarom deportacji na Wschód. Muzeum Pamięci Sybiru ma być otwarte dla zwiedzających już w 2016 roku.

 

Muzeum Pamięci Sybiru zostało niespełna dwa miesiące temu ustanowione przez władze miasta jako oddzielna placówka – 30 października rada miasta określiła status Muzeum Pamięci Sybiru i  powołała tę instytucję do życia jako oddział Muzeum Wojska –  powiedział Naszemu Dziennikowi.pl Robert Sadowski, dyrektor Muzeum Wojska odpowiedzialnego za tworzenie sybirackiego muzeum.  Muzeum Pamięci Sybiru ma zostać otwarte w 2016 roku. Będzie pierwszym w Polsce archiwum i ośrodkiem badawczym kompleksowo zajmującym się tematyką Sybiru.

Od ponad roku w Muzeum Wojska funkcjonuje wydzielona grupa pracowników i wolontariuszy, którzy zajmują się organizacją nowego oddziału. Nagrywają relacje sybiraków, zbierają zdjęcia i inne eksponaty, które znajdą się w zbiorach muzeum.

– Prowadzone przez nas obecnie działania są bardzo istotne. To nie tylko gromadzenie pamiątek, eksponatów, ale również utrwalanie w zapisie cyfrowym relacji sybiraków, którzy przecież szybko odchodzą. Teraz jest ostatni moment, żeby utrwalić ich wspomnienia – zauważa Robert Sadowski.

Według koncepcji nowej placówki powstające muzeum powinno być uzupełnieniem mapy muzealnej zarówno Białegostoku, jak i kraju. Nie jest tworzone w oderwaniu od istniejących już w mieście i Polsce instytucji takich jak np. Muzeum Powstania Warszawskiego i wielu innych. Na przykładzie losów mieszkańców miasta i regionu będzie ukazywać dramat wywózek, których doświadczali Polacy.

Siedzibą muzeum będzie jeden z ogromnych magazynów wojskowych położonych na działce o niebagatelnej powierzchni 1,5 hektara. Właśnie z tego miejsca w latach 1940-1941 Sowieci wywieźli ponad 20 tysięcy białostoczan. Magazyn ten zostanie przebudowany i rozbudowany dla potrzeb nowo powstającej placówki.

Docelowo Muzeum Pamięci Sybiru ma być nowoczesne i multimedialne. W głównym budynku znajdą się sale wystawowe i sala konferencyjna. Według założeń w skład wystaw stałych, oprócz ekspozycji poświęconej czterem wielkim wywózkom białostoczan w latach 1940-1941, mają znaleźć się ekspozycje dotyczące wcześniejszych zesłań Polaków na Sybir – od czasów zaborów. Jest już gotowe opracowanie architektoniczne, autorstwa Jana Kabaca, przyszłej siedziby Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku. Muzeum na Węglowej ma kosztować ok. 35-40 mln złotych. Miasto liczy, że trzy czwarte tej kwoty zdobędzie z programów unijnych na lata 2014-2020.

Obecnie trwają prace mające na celu przygotowanie konkursu na aranżację wnętrz. – Konkurs zostanie przeprowadzony już w pierwszych miesiącach przyszłego roku. Obecnie gromadzimy odpowiednia dokumentację  – mówi Robert Sadowski.

– Główna powierzchnia wystawiennicza znajdować się będzie w hali dawnego magazynu wojskowego. Oddzielna część wystawy poświęcona będzie zbrodni katyńskiej – dodaje Sadowski.

Na opracowanie wyglądu wnętrza muzeum ministerstwo kultury przeznaczyło 300 tys. złotych. Scenariusz zwiedzania i aranżacji ekspozycji ma być gotowy do końca 2014 roku. Większość zbiorów to darowizny od sybiraków. Część z nich można obejrzeć na stronie internetowej mwb.com.pl/rzeczwielkiejwagi/.

Obecnie jedna z sal Muzeum Wojska w Białymstoku, na której prezentowana jest wystawa stała „Na okrutnej ziemi – losy Polaków zesłanych na Sybir od XVIII wieku do roku 1956”,  stanowi  przykład ekspozycji, która będzie prezentowana w nowej placówce – Muzeum Pamięci Sybiru. Ciekawym elementem tej multimedialnej, nowoczesnej ekspozycji jest fragment wagonu towarowego, którym wywożono zesłańców na Wschód. W ścianie zamontowany został ekran, na którym zwiedzający mogą widzieć to, co deportowani oglądali podczas podróży na Sybir, i usłyszą komentarz lektora na temat tego, w jakich warunkach zesłańcy trafiali na Sybir. Oddzielną częścią ekspozycji jest stojący na zewnątrz muzeum oryginalny, odnowiony wagon towarowy produkcji sowieckiej z początku ubiegłego wieku. Takimi wagonami jak ten Polacy przewożeni byli na Wschód w czasie II wojny światowej.

„Wyrwa w pamięci”

Już teraz powstające Muzeum Sybiru realizuje specjalne programy przygotowujące do otwarcia nowej placówki. Jeden z nich to zakończony właśnie projekt „Wyrwa w pamięci”. W ramach projektu uczestnicy na podstawie zdjęć Sybiraków tworzyli kolaże. Sylwetki, powiększone do naturalnych rozmiarów, naklejono na drzwi magazynu nr 5 przy Węglowej, przyszłej siedziby muzeum. Był też multimedialny pokaz o sowieckiej deportacji na ścianie budynku Politechniki Białostockiej.

Celem projektu „Wyrwa w pamięci” jest przekazanie młodym ludziom wiedzy na temat wywózek Polaków na Wschód. W jego ramach powstał też mural historyczny poświęcony sowieckim wywózkom na Wschód. Zdobi on ścianę magazynu nr 5 przy Węglowej.  Na muralu autorstwa Jerzego Muszyńskiego (pochodzącego z Supraśla, a tworzącego obecnie w Poznaniu)  dominuje czerń nocy wywózek. Na jej tle jaskrawo kontrastują światła parowozu, które oświetlają  fragment kolejowego szlaku. Są też dmuchawce, które symbolizują tragiczne losy, jakim wywiezionym zgotowali Sowieci.

Inspiracją dla tworzących Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku jest odbywający się w tym mieście od 12 lat Międzynarodowy Marsz Pamięci Polskiego Sybiru. Dwudniowe uroczystości związane z tym największym światowym spotkaniem sybiraków odbywają się zawsze we wrześniu. W tym roku zgromadziły one  kilkanaście tysięcy osób. W marszu uczestniczą m.in. sybiracy przybyli zarówno z Polski, jak i ze wszystkich stron świata, a także, bardzo licznie, młodzież harcerska i szkolna, m.in. ze szkół noszących imię sybiraków. Marsz kończy się przy Grobie Nieznanego Sybiraka, jedynym takim pomniku w Polsce. Przy tym sybirackim mauzoleum złożone są urny z prochami nieznanych osób, które zginęły w czasie wywózek do ZSRS. Na murze okalającym Grób Nieznanego Sybiraka znajdują się tablice z nazwiskami sybiraków. Jest tam już kilkaset tablic – m.in. gen. Władysława Andersa oraz prezydenta RP Ryszarda Kaczorowskiego.

 Adam Białous
naszdziennik.pl

Źródło: http://www.naszdziennik.pl/polska-kraj/64323,przypomna-o-wywozkach.html , 4 stycznia 2014

Polecamy Państwu stronę „SOWIECKIE DEPORTACJE – Zapomniane Ludobójstwo – Forgotten Genocide” : http://www.deportacje.eu/   

POLISH CLUB ONLINE, 2014.01.04

Waldemar Glodek

Autor: Waldemar Glodek