Prof. Artur Śliwiński: Indywidualizm i wolność – jako fundament współczesnych doktryn społeczno-ekonomicznych i ograniczenie ekonomii społecznej


Jest rana otwarta, która zagraża społeczeństwu dzisiejszemu, ranę tę nazywamy ogólnym mianem indywidualizmu: jest to wzrastające odosobnianie się indywiduów, okręgów, zawodów, ustawiczne ścieranie się egoizmów.
Hrabia August Cieszkowski (1814-1894)

 

Wstęp

Prof. dr hab. Artur Śliwiński
Prof. dr hab. Artur Śliwiński

Sygnalizowana w tytule problematyka jest zbyt rozległa i złożona, aby możliwe było jej wszechstronne omówienie w formie niniejszego referatu. Mamy bowiem do czynienia bogatą literaturą podejmującą kwestie indywidualizmu oraz wolności w ujęciu filozoficznym,
społecznym, ekonomicznym i politycznym. Są to zagadnienia poruszane od dawna w wymiarze ogólnym, światopoglądowym; zaś w sposób usystematyzowany już od przełomu XV i XVI wieku. Zawężenie zakresu rozważań do ram wyznaczonych przez spojrzenie charakterystyczne dla współczesnych doktryn społeczno-ekonomicznych bynajmniej nie ogranicza zasadniczo zakresu tych zagadnień, lecz nawet wprowadza dodatkowe komplikacje związane z koniecznością wyjaśnienia wątpliwości związanych z specyficznym charakterem wspomnianych doktryn. Dopiero na tym tle możliwe jest ukazanie ograniczeń rozwoju praktyki gospodarczej, która określamy mianem ekonomii społecznej.

Ogólna teza jest natomiast jednoznaczna. Doktrynalne ograniczenia rozwoju ekonomii społecznej są nadzwyczaj silne. Są silniejsze, aniżeli wynikałoby to z wypowiedzi formułowanych przez zwolenników ekonomii społecznej, którzy poszukują kompromisu między dominującymi doktrynami i potrzebą uwzględnienia wspólnotowego wymiaru działalności ekonomicznej lub przynajmniej znalezienia dla niej odpowiedniej przestrzeni w życiu gospodarczym. Są silniejsze również pod innym względem: doktrynalne ograniczenia rozwoju ekonomii społecznej są niemożliwe do przezwyciężenia bez rewizji podstawowych założeń dominujących obecnie doktryn społeczno-ekonomicznych.
W referacie zwracam szczególną uwagę na relacje zachodzące pomiędzy kategoriami indywidualizmu i wolności. Pozostawiając na marginesie istniejące różnice w pojmowaniu tych kategorii w poszczególnych ujęciach doktrynalnych, filozoficznych lub ekonomicznych, mogę posłużyć się w punkcie wyjścia następującym schematem ogólnym. Absolutyzacja indywidualizmu – jej wyrazem jest opozycja wobec kolektywizmu – prowadzi do silnego zniekształcenia pojęcia wolności. Wskutek tej absolutyzacji kategoria wolności jest
sprowadzona do pojęcia wolności indywidualnej (lub wolności wyboru). Pośrednim skutkiem jest zatem osłabienie znaczenia wolności w wymiarze społecznym (wspólnotowym). Ściślej biorąc, jest to osłabienie dyscypliny metodologicznej, które umożliwia dowolne traktowanie
zagadnienia wolności w życiu wspólnotowym. To oznacza wręcz nieograniczone możliwości manipulacji.

Ściągnij cały wykład w formie na PDF  >>>  Prof. Śliwiński – wyklad .

Źródło:  http://www.krs.org.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=294%3Akonferencja-naukowa-na-temat-kryzysu-gospodarczego&catid=11%3Aaktualnoci&Itemid=504&limitstart=2 , 27 marca 2014.

POLISH CLUB ONLINE , 2014.05.25

Artur Śliwiński

Autor: Artur Śliwiński