Prof. Artur Śliwiński: Ekonomia sieci. Jak globalne sieci opętały świat (2)


EUROPEJSKI MONITOR EKONOMICZNY

Na łamach PCO publikujemy trzy fragmenty książki prof. Artur Śliwińskiego „Ekonomia sieci. Jak globalne sieci opętały świat, która niebawem ukaże się w druku. Zachęcamy do zapoznania się z fragmentami książki i upowszęchnienie tej wiedzy wśród przyjaciół. O ukazaniu się książki poinformujemy naszych czytelników niezwlocznie. wg/PCO

 

Przeczytaj:         Wypis  (1

 

Z Rozdziału 1: Fenomen sieci biznesowych

 

Dzisiejsza ekonomia, podobnie jak większość popularnych analiz geopolitycznych, ignoruje istnienie współczesnych sieci globalnych, chociaż dowodów ich działania i skuteczności z pewnością nie brakuje.

***

Przyjęcie za dobrą monetę ostatniego stwierdzenia będzie łatwiejsze, gdy zapoznamy się z kilkunastostronicowym Raportem zespołu naukowców z Instytutu Technologicznego w Zurichu [Stefania Vitali, James B. Glattfelder, Stefano Battiston: „The network of global corporate control”, Raport Instytutu Technologicznego w Zurichu, PlosONE, 6(10): e25995, 2011].

Bynajmniej nie dlatego, że zawiera rewelacyjne odkrycia, gdyż większość omawianych w raporcie kwestii było rozpoznanych wcześniej. Głównie dlatego, że dostarcza on empirycznie zweryfikowane i niekwestionowane dowody potwierdzające wcześniejsze spostrzeżenia i oceny, które z powodu braku takiej weryfikacji mogły łatwo zostać zlekceważone. Autorzy raportu zastosowali metody matematycznego modelowania systemów fizycznych, korzystając zarazem z obszernego zbioru danych o przedsiębiorstwach, obejmującego 37 milionów firm i inwestorów, z których wyselekcjonowali 43.000 korporacji działających w skali globalnej.

W punkcie wyjścia autorzy Raportu przypominają powszechne wśród uczonych i publicystów przekonanie, ze gospodarka światowa jest zdominowana przez garstkę potężnych korporacji międzynarodowych. Jednakże jest to jedynie punkt wyjścia, gdyż : „ korporacje międzynarodowe tworzą gigantyczne struktury bow-tie oraz duży zakres kontroli skupia się w wąskim rdzeniu instytucji finansowych. Ten rdzeń może być postrzegany jako «podmiot super-ekonomiczny», który powoduje nowe poważne problemy zarówno dla naukowców jak i decydentów”.

Badania wykazują istnienie rdzenia złożonego z 1.318 firm mających związki co najmniej z dwoma innymi firmami, zaś przeciętnie aż z dwudziestoma (są to komponenty globalnych sieci biznesowych).

Sieci te są kontrolowane przez rdzeń składający się zaledwie z 147 korporacji (stanowiących główne węzły sieci), które mają niemal pełną kontrolę nad globalnymi sieciami korporacyjnymi.

Kolejnym faktem ustalonym przez zespół z Zurichu jest to, że na ów rdzeń składają się w trzech czwartych korporacje finansowe. Rdzeń instytucji finansowych skupia za pomocą skomplikowanych stosunków własności znaczną cześć (prawie 4/10) zakresu kontroli nad aktywami ekonomicznymi międzynarodowych korporacji.

Autorzy przedstawiają także podstawowe modele stosunków wewnątrz sieci. Nie zajmują się jednak szczegółowo rodzajem działalności analizowanych sieci, a także innymi (poza stosunkami własności i kontrolą) aspektami funkcjonowania sieci globalnych.

Sygnalizowane badania „zakłócają” tradycyjne spojrzenie na działalność wielkich korporacji.

Po pierwsze, podważają uznawaną przez wielu ekonomistów tezę, jakoby własność miała charakter neutralny względem pozycji (kontroli) podmiotów gospodarczych. Biorąc pod uwagę wysoki stopień koncentracji własności, zakres kontroli nielicznej grupy podmiotów gospodarczych rozciąga się niemal na całą gospodarkę światową. Jest to lakoniczne stwierdzenie, które należy uzupełnić i rozwinąć.

Po drugie, o ile w przypadku poszczególnych korporacji o zasięgu globalnym można było jeszcze twierdzić o rynkowym charakterze ich działalności ( np. w kategoriach oligopolu), to w omawianej sytuacji mamy do czynienia z dwoma równoległymi stosunkami ekonomicznymi: stosunkami własności oraz stosunkami rynkowymi. Istnieją niewątpliwie obszary biznesu (np. sektor finansowy), które są zdominowane przez stosunki własności. Mimo, iż stosunki między komponentami sieci (w ramach skoncentrowanej własności) mogą mieć – i zazwyczaj mają – charakter transakcyjny.

 

Prof. dr hab. Artur Śliwiński

Zrodlo: Europejski Monitor Ekonomiczny – Европейский Экономический Moнитop – European Economic Monitor , 2014-11-16

Pozostałe artykuły prof. Artura Śliwińskiego na naszym portalu  >   >   >   TUTAJ  .

Zdjęcie za: inter-foto / wybór wg.pco

POLISH CLUB ONLINE2014.12.12

Artur Śliwiński

Autor: Artur Śliwiński