Robin A. Barce: Niepokojące paralele między Republiką Weimarską a współczesnym zachodnim społeczeństwem


Oto scena z Niemiec 1928 roku. Lola spaceruje zimową nocą po ulicach Berlina. Miasto jest stolicą perwersji seksualnych, mieszaniną prostytucji, homoseksualizmu, transwestytyzmu i narkotyków Z kabaretów wylewa się na zewnątrz ochrypły bezwstydny śmiech, lubieżny zbiorowy ryk. Lola wraca z teatralnego przedstawienia i kieruje się teraz do baru w hotelu Eden, gdzie mieszka. Przepychając sie z długonogimi atrakcyjnymi dziewczynami, które tak jak ona przyszly tutaj na drinka, Lola poprawia sobie kosmyk krótkich włosów za uchem, umieszcza swoje smukłe ciało w głębokich fałdach fotela i uśmiecha się prowokacyjnie, kiedy zapala papierosa.

Reputacja międzywojennego Berlina jako stolicy hedonistycznej dekadencji i rozpusty znana była ze scen “Metropolis” Fritza Langa, zdjęć Marleny Dietrich jako Błękitnego Anioła w produkcji Josefa von Sternberga lub z “Opery za trzy grosze” Bertolta Brechta. Republika Weimarska (1918-1933) była miejscem fermentu oraz artystycznych i seksualnych eksperymentów. Tutaj zrodziła się kreatywność kulturowa sztuki nowoczesnej w ruchu Bauhaus i rozwój stylu międzynarodowego w nowoczesnej architekturze. Na przekór inflacji i depresji, Berlin przyciągał talenty i energię z całych Niemiec w kierunku atrakcyjnych występów kabaretowych oraz rosnącej seksualnej branży turystycznej. Spoza tego siedliska szalonej rozpusty wyłaniał się mit konstytucyjnej równości płci oraz seksualnie wyzwolonej i niezależnej finansowo „Nowej Kobiety” w weimarskim, niemieckim społeczeństwie.

Okres Niemieckiej Republiki Weimarskiej (1919-1933) jest szczególnie interesujący w historii Niemiec, ponieważ jest pomostem między klęską Niemiec w czasie wielkiej wojny (1914-1918) oraz dojściem Adolfa Hitlera do władzy w 1933 roku.

Traktat wersalski (1919) nałożył bolesne kary finansowe na Niemcy po ich klęsce w I wojnie światowej (szczególnie bolesne, być może dlatego, że aż do końca niemieckiemu społeczenstwu wmawiano, że wygrywa wojnę!). Kilka następnych lat było okresem niepokojów i zamieszek politycznych, jednak – paradoksalnie – także nieporównywalnej wolności artystycznej.

Feldmarszałek von Hindenburg, niemiecki prezydent 1925-1934. Pomimo współpracy z Hitlerem nigdy nie miał zaufania do kaprala z I w.św.
Feldmarszałek von Hindenburg, niemiecki prezydent 1925-1934. Zmuszony okolicznościami do współpracy z Hitlerem nigdy nie miał zaufania do kaprala z I w.św.

W 1923 roku Niemcy praktycznie wywiązały się ze swoich spłat reparacji wojennych i chociaż Zaglębie Ruhry było ciągle pod okupacją, to po tych bardzo trudnych latach nastapił najlepszy okres Republiki Weimarskiej, dzięki mądremu przywództwu Gustav’a Stresseman’a, który został kanclerzem w 1923 roku, a następnie bardzo biegłym ministrem spraw zagranicznych az do1929 roku. Stresseman widział, że problem niekontrolowanej inflacji najlepiej rozwiązać poprzez bardzo restrykcyjną polityke pieniężną i odmówił drukowania więcej pieniędzy oraz utworzył nową walute Rentenmark. Głównie ze względu na wpływ Stressemana lata1923-1929 to okres względnej stabilności Niemiec, kiedy było mniej rozruchów i wydawało się, że to początki ożywienia gospodarczego. Nagle ludzie znów odzyskali nadzieję i zaczęli się bawić w kawiarniach, klubach i barach oraz kabaretach, otwieranych wszędzie w nowym duchu wolności.

Więc była to pierwsza próba ustanowienia demokracji liberalnej w Niemczech, rozpoczęta w czasach niepokojów w kraju, która ostatecznie załamała się po dojściu Adolfa Hitlera i NSDAP do władzy w 1933 roku.

Fascynujące mogą byc rozważania nad podobieństwem między tą raczkującą demokracją liberalną a zachodnim demokratycznym społeczeństwem początku XXI wieku.

 

Kobiety o mocnej osobowości zostają przywódcami

 

Marlene Dietrich w latach Waimarskich. Z lewej strony Richard Tauber (1891-1948), słynny tenor austriacki.
Marlene Dietrich w latach Waimarskich. Z lewej strony Richard Tauber (1891-1948), słynny tenor austriacki.

Prawdopodobnie jednym z najmniej oczekiwanych rezultatów działania nowych władz weimarskich było poluzowanie norm dotyczacych dotychczas powszechnie akceptowanych ról społecznych pomiedzy mezczyznami i kobietami oraz seksualnych zachowań w dziedzinie moralności. W społeczeństwie niemieckim kobiety zawsze traktowane były jako „matki narodu”, a teraz nagle Niemki poczuły swoją silną pozycje polityczną i zdominowały elektorat weimarski. Stało sie tak dlatego, że z ogólnej populacji 60 milionów Niemców, dwa miliony młodych mężczyzn w wieku między 18 a 34 lat zostało zabitych w I wojnie światowej a drugie dwa miliony było tak poważnie fizycznie lub psychicznie poranionych, że nie mogli odgrywać istotnej roli we władzach na jakimkolwiek poziomie. Natomiast, wielu starszych mężczyzn, ktorzy mieli doświadczenie w rządzeniu, było juz teraz w zbyt zaansowanym wieku i ich wpływ wyraznie przygasł. Ten zbieg niezwykłych okoliczności dał kobietom w Niemczech niezwykłą i niepowtarzalną okazję, aby stały się głównymi graczami w życiu narodu niemieckiego!

W sytuacji kiedy kobiety nie były dopuszczane do udziału w jakichkolwiek organizacjach politycznych przed 1914 rokiem, teraz łatwo mogły wykorzystać nowe możliwości, jakie dała im wojna i jej następstwa. W pierwszych latach Republiki Weimarskiej kobiety licznie głosowały i gorąco popierały partie pro-republikańskie, które przyznały im prawo głosu; z kolei później stały się również zapalonymi zwolenniczkami partii nazistowskiej. Ta wysoka pozycja wielu stanowczych kobiet była zupełnie nową rzeczą w niemieckim społeczeństwie. Kobiety stały się liderami w dziedzinie sztuki, show-biznesu, a nawet w biznesie i handlu. Nieprzypadkowo bardzo długa kariera ikony seksu Marleny Dietrich została uruchomiona w latach weimarskich. Jej film Błękitny anioł” pojawił się w Niemczech w 1930 roku. Wiele innych kobiet rozpoczeło swoje błyskotliwe kariery w tych latach, jak np. aktorka dramatyczna Elizabeth Berger oraz słynna reżyserka kabaretowa Trude Hesterberg. Sława, władza, sukces i niezależność kobiet w tych latach skłoniły niektórych do nazwania okresu Weimaru „Pierwszym eksperymentem wyzwolenia kobiet.”

 

Wyraźnie seksualna „rozrywka”

 

Kabarety i kluby nocne Republiki Weimarskiej stały się legendą! Rozrywka była często zdominowana przez skąpo odziane kobiety i sceniczną nagość. Występy dziewcząt, często w topless na scenie w różnych rewiach i kabaretach, stawały się coraz bardziej powszechne, w miarę upływu lat weimarskich. W popularnych piosenkach było również wiele aluzji seksualnych.

Rysunek odzwierciedlający atmosferę w Weimarze, w którym mieszkańcy pozbawieni liderów poddali się "asertywnym kobietom."
Rysunek obrazujący  atmosferę w Weimarze. Mieszkańcy pozbawieni liderów poddali się „asertywnym kobietom.”

Ale to nie wszystko: bary dla homoseksualistow i lesbijek zaczeły również pojawiać się w dużych miastach niemieckich, a zwłaszcza w Berlinie. Oczywiście, wielu Niemców było tym zaszokowanych, ale pękła pewna bariera i to było teraz trudne do opanowania. Nalezy przyznać, że kiedy wcześniejsze niemieckie społeczeństwa uwielbiały macierzyństwo, a obowiązkiem matki bylo słuzyć Ojczyznie (do czego później powrócono pod Hitlerem), w lata Weimaru uwielbiano kobiecosć, seksualność i wolność ekspresji. Hedonizm (przekonanie, że dobru kobiet i mężczyzn najlepiej służy dążenie do przyjemności) został faktycznie uznany przez liberalny rząd weimarski za sposób zjednoczenia skłóconego politycznie społeczeństwa niemieckiego. Uznano, że Niemcy cierpiały wystarczająco długo i – w kraju o niepewnej gospodarce – wszyscy powinni uzywać życia, jak tylko moga! Wtedy to w 1927 roku została zdekryminalizowana prostytucja.

Julia Roos w swojej dysertacji pt. “Weimar’s crisis through the lens of gender: The case of prostitution” (Princeton University, 2002) pisała:

„… Obawy o utratę stabilnego ładu moralnego i seksualnego odegrały kluczową rolę w upadku Weimarskiej demokracji. Dekryminalizacji prostytucji w 1927 roku pociągnęła za sobą istotne korzyści w zakresie praw prostytutek i oznaczała radykalne zerwanie z ich niepewnym statusem prawnym w ramach starego systemu dozoru policyjnego. Pomimo pewnych ograniczeń, reformy z 1927 roku stanowiły wielkie zwycięstwo polityczne dla wyzwolonych feministek, socjalistów i reformatorów seksualnych. To wyjaśnia, dlaczego prostytucja stała się centralnym celem prawicowych (i ostatecznie nazistowskich) ataków … ”

Dalej Roos kontynuuje:

„Ustawa o zwalczaniu chorób wenerycznych, która wprowadziła reformy prostytucji, zniosła rowniez zakaz reklamy i prezentowania niektórych środków antykoncepcyjnych, które mogą spelniać role profilaktyczna. Po 1927 roku w wielu miastach zainstalowano automaty do sprzedaży prezerwatyw w toaletach publicznych. Dla kobiet lepszy dostęp do niektórych środków antykoncepcyjnych oznaczał istotna poprawe ich praw reprodukcyjnych … ”

Czy to nie zaczyna brzmieć znajomo?

 

Osłabienie autorytetu policji prowadzi do wzrostu bezprawia

 

Republika Weimarska z jej liberalnym porządkiem prawnym szybko doprowadziła do osłabienia policji i stala sie rajem dla przestępców.

Słynna aktorka i reżyserka kabaretu Trude Hesterburg promowała wodzowskie zachowanie kobiet na scenie w często wyuzdanej "rozrywce" weimarowskich Niemiec.
Słynna aktorka i reżyserka kabaretu Trude Hesterburg promowała wodzowskie zachowanie kobiet na scenie w często wyuzdanych programach „rozrywkowych” weimarowskich Niemiec.

W “Holocaust Encyclopedia” znajduje sie artykul pt. “German police: from Weimar Republic to Nazi dictatorship,” w ktorym możemy przeczytać,

„Policja stanela w obliczu cięć finansowych w sprawie zatrudniania, szkolenia, promocji i podwyzek. Nie było też pieniędzy na modernizację, takich jak zakupy nowego sprzętu lub broni palnej … ”

Oczywiście, część problemu wynikała ze zwykłego brak gotówki z powodu ciężaru reparacji wojennych. Ale innym problemem był fakt, że sądy niedostatecznie karały przestępców, bo czasami było prosciej i taniej nie skazywać ich. Każdy z tych czynników mial ujemny wpływ na morale policji. We wspomnianym artykule z “Holocaust Encyclopedia” napisano:

„Poza cięciami budżetowymi na wskutek ktorych ucierpiała policja, spowolnienie gospodarcze Republiki Weimarskiej przyczyniło się do gwałtownego wzrostu przestępczości. Gangi zaangażowane w prostytucje, handel narkotykami, hazard, pornografie, rozbój i włamania rozkwitały. Te gangi były dobrze zorganizowane i często działały ponad granicami państwowymi, prowadząc do zalamania śledztw policyjnych …… Policjanci byli sfrustrowani ograniczeniami we władzy policyjnej. Niektóre sprawy karne umarzano z powodu braku mozliwosci zagwarantowania praw oskarżonego lub dlatego, ze ważne dowody zostały wyłączone z powodu niewłaściwych procedur policyjnych. Pojawienie sie wolnej prasy, ktora byla bardzo krytyczna wobec działań policji pogarszalo ta sytuacje”.

Policja była często po prostu niezdolna do scigania przestępców i stad przestępczość się szerzyla. Spoleczenstwo postrzegalo sytuacje w taki sposob, że przestępcy mogą łatwo przekupić sady i zapewnic sobie wyjście z kłopotów, poniewaz maja więcej pieniędzy niż praworządni obywatele.

Krótko mówiąc, spoleczenstwo straciło zaufanie zarówno do policji jak i do sądow, ktore nie potrafily prawidłowo ująć i ukarać łamiących prawo.

To na pewno brzmi znajomo dla współczesnych Brytyjczyków!

 

Reakcja na to wszystko …..

 

Adolf Hitler z feldmarszałkiem Hindenburgiem. Ze względu na wielki autorytet i popularność Hindenburga państwo nazistowskie nie mogło powstać do czasu jego śmierci.
Adolf Hitler z feldmarszałkiem Hindenburgiem. Ze względu na wielki autorytet i popularność Hindenburga państwo nazistowskie nie mogło powstać do czasu jego śmierci.

Nie zapominajmy, ze zawsze kazda akcja rodzi reakcje. Od 1932 roku grupie katolickich i luterańskich dzialaczy udało się ponownie zakazac oficjalnie uznana przez państwo prostytucje. Akcja ta nabrała tempa od czasu kiedy NSDAP doszła do władzy w 1933 roku. Prawdą jest, że, cytując stare przyslowie, „Hitler wsiadł do pociagu, ktory nadjechal we wlasciwym czasie” – ale często zapomina się dzisiaj, że jednym z głównych powodów dla ktorych Hitler stał się tak popularny, był fakt, ze byl on postrzegany jako „silny lider”, który pomoze Niemcom pozbyć sie zepsucia moralnego Republiki Weimarskiej! Po 1920 roku mozna bylo zaobserwowac rosnące obrzydzenie moralne wśród zwykłych Niemców do niemoralności, powszechnej korupcji i osłabienia władzy policyjnej, do czego doprowadził liberalny rząd. Oczywiście, jak już dzisiaj wiemy, Hitler nie był rozwiązaniem, poniewaz doprowadzil Niemcy do prawdziwie wyniszczającej wojny w ciągu siedmiu lat od swojego dojścia do władzy.

Musielibyśmy być rzeczywiście ślepi, gdybyśmy nie zauważyli oczywistych podobieństw pomiędzy Republika Weimarska a wspolczesna Europa, Wielka Brytania i Stanami Zjednoczonymi. Oczywiście, istnieje duża różnica wynikajaca z tego, że dziś jesteśmy silni gospodarczo a lata weimarskie były ekonomicznie niestabilne (choć z pewnością bylo pewne ożywienie miedzy latami 1923 i 1929) Jednak dobra kondycja gospodarcza panstwa nigdy nie jest zagwarantowana na zawsze!

Wlasnie w czasie kiedy sytuacja gospodarcza w Republice Weimarskiej zaczynala sie poprawiać, obiecujac prawdziwy dobrobyt w 1929 roku nastapil krach na Wall Street. Doprowadziło to do Wielkiego Kryzysu w 1930 roku oraz do ogólnoświatowej recesji. Niemcy były szczególnie tym zagrożone, ponieważ zależały w dużym stopniu od amerykańskich kredytów. W 1932 roku, gdzieś między 4 a 7 milionów Niemców było bezrobotnych. Wiele osób obwinialo za to Republike Weimarska – ale czyz ludzie nie widza zawsze winy za strajki i katastrofe gospodarcza w rzadzie? Ostatecznie ani lewicowe, ani prawicowe ugrupowania nie wykazywały woli, aby uratowac rząd weimarski i wtedy pojawił sie Herr Hitler – a reszta (jak mówią) to już historia!

Coraz więcej Niemcow zaczynało gardzić eksperymentem weimarskim, ktory wrecz zachęcal do powszechnego zepsucia moralnego, ale kiedy temu wszystkiemu towarzyszyło rowniez całkowite załamanie gospodarcze (o co trudno zreszta bylo winic niemiecki rząd), spoleczenstwo powiedzialo dosyc! Niemcy byli juz gotowi do udzielenia pełnego poparcia dość dziwnemu, ale charyzmatycznemu osobnikowi, który obiecywał wspaniałą przyszłość – Tysiącletnia Rzesze

Niemcy byli przygotowani do rozpoczęcia nowego kursu (lub tak myśleli!) pokoju, dobrobytu i nowych, wspaniałych Niemiec stojących w samym centrum spraw światowych!

 

Lekcja dla nas

 

Nie mam wątpliwości, że przez pewien okres czasu budowy liberalnych społeczeństw, zaczyna powstawac coraz większy opór ze strony sil prawicowych. Dopoki jest wzglednydobrobyt i wszyscy maja dobre jedzenie na stole i zadowalajace życie całej rodziny, gniew przeciwko upadkowi moralnemu, jaki zawsze nieodłącznie towarzyszy liberalnemu porzadkowi, może zostać odroczony. Kiedy jednak nastepuje katastrofa gospodarcza, o wszystko zaczyna sie obwiniac słabe liberalne wladze a wydaje się ze cecha liberalnych społeczeństw zawsze jest słabe przywództwo.

W USA nawet w czasach prezydentury Busha, ktory nie byl słabym liderem i byl słusznie uważany za konserwatyste, liberalne normy przeniknęły prawie wszystkie aspekty amerykańskiego życia. W Wielkiej Brytanii i w Zachodniej Europie jest chyba jeszcze gorzej: zasady liberalizmu i poprawności politycznej paraliżuja spoleczenstwo! Cenzura jest już tak słaba, że prawie jej nie ma. W czasie gdy europejscy przywódcy ciągle spierają się o „fundusze” i powiększenie Unii, nasze miasta są pełne przestępczości, przemocy i korupcji. Co jest rozpowszechnione nawet w dawniej praworządnej Wielkiej Brytanii.skich. Niestety, ale jakoś liberalni przywódcy europejscy nie są tym zbyt zainteresowani! Dzisiaj pornografia ma nawt swoje własne kanały telewizyjne i po raz kolejny nasi liberalni przywódcy uważają, że wszystko jest w porządku. Wydaje sie jednak, że coraz większa część społeczeństwa widzi, ze sprawy idą w złym kierunku i jest tak rozczarowana politykami, że nie chce nawet isc głosować.

 

Jakie sa z tego wnioski?

 

Moim zdaniem, wczesniej lub pozniej, nastapi w pewnym momencie przebudzenie sie sil prawicowych i kiedy na scenie pojawi się jakis charyzmatyczny przywodca, ktory zaproponuje radykalne rozwiązania, moze szybko uzyskać olbrzymie poparcie obywateli, z których wielu dotychczas nie głosowalo ze względu na zniechęcenie do polityki liberalnej.

Niektórzy twierdzą, że to teraz nie może się zdarzyć, ponieważ nasze liberalne rządy zbezpieczyly sie uchwalajac akty prawne przeciwstawiajace sie prawicy. Mam na myśli m.in. to, ze teraz właściwie nielegalne jest wyrazanie wielu uwag, które zostały uznane za “skrajnie prawicowe” Ale mam zla nowinę dla tych ludzi: ich przekonania są całkowicie błędne! Patrząc na historie Niemiec, przywodcy Republiki Weimarskiej rownież byli pewni, że wymyślili system i konstytucje, które uniemozliwiaja dojscie do władzy radykalnych prawicowców! Ale to nie powstrzymało Hitlera !!

Lekcja historii ludzkości pokazuje, że gdy pojawi sie klęska gospodarcza, strajki i niepokoje społeczne cala ta konwencjonalna, uprzejma polityka w stylu tea party w niedzielne popoludnie, natychmiast jest wyrzucona przez okno !!

Wedlug mnie to bezpośrednie porównanie czasow Weimaru z nowoczesnym liberalizmem zachodniego społeczeństwa w tym artykule jest oczywiste. Wystarczy sprawdzić podtytuly niejszego artykułu.

Zakończę ten artykuł retorycznym pytaniem adresowanym do czytelnikow:

Jeśli jakies gospodarcze (lub inne) nieszczęście uderzy w Zachód, to czy mozemy byc pewni, ze nie pojawi sie jakis silny i charyzmatyczny prawicowy lider w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii lub Unii Europejskiej, który będzie oferowal radykalne, ale rownoczesnie niebezpieczne rozwiązania?

Jeśli tak się stanie, to nie miejcie watpliwosci, że przyczyną tego byl liberalism. Myślicie, że historia nigdy nie może się powtórzyć? Proszę moich pelnych samozadowolenia czytelnikow, aby uczyli się historii: Lekcja historii ludzkości pokazuje, że zło zawsze może się zdarzyć ponownie …

Robin A. Brace, 2006

( Z angielskiego tłumaczył Jan Saski)

Link do artykułu źródlowego: http://www.ukapologetics.net/weimar.html

 

  • Zdjęcie tytułowe: Mapa Republiki Waimarskiej, 1919 – 1932 za historia.org / wybór wg.pco

 

Polish-Club-Online-PCO-logo-2

, 2016.09.07

Materiały nadesłane

Autor: Materiały nadesłane