PW44: Wojciech Antoni Winkler (1916-2000) – wojna, powstanie, emigracja


Zbliża się 1 sierpnia, dzień w którym 73 lata temu rozpoczęło się w Warszawie powstanie przeciwko okupujących stolicę Niemcom. Jednak nie na samo Powstanie Warszawskie chciałbym zwrócić uwagę naszych Czytelników a na żywot jednego z walczących na stołecznych barykadach latem 44 roku. Człowieka, który jak wielu rówieśników w wyniku rozstrzygnięć II wojny światowej, kiedy Polskę sojusznicy bezdusznie przekazali Związkowi Sowieckiemu, znalazł się na Zachodzie. Dociera do Stanów Zjednoczonych gdzie  po kilku latach pracy w Pensylwanii z rodziną zamieszkuje w Kalifornii nad Zatoką Św. Franciszka.

Na emigracji wiele czasu poświęcił działalności społecznej dla dobra Polonii i Polski. W tym czasie w Kalifornii było kilka osób z dużym doświadczeniem organizacyjnym i politycznym; ich zdeterminowanie sprawami polskimi udzielało się innym.

Wystawa zdjęć z Powstania Warszawskiego w Domu Polskim w San Francisco.

Przez wiele lat Kongres Polonii Amerykańskiej Oddział na Północną Kalifornię należał do jednych z prężniejszych organizacji w USA. W 1989, inż. Wojciech A. Winkler z rąk przewodniczącego KPA, Edwarda J. Moskala przyjmuje nominację na przewodniczącego Komisji Spraw Europy Środkowej na Stany Zjednoczone; a w latach 1990 – 1992 był wiceprezesem krajowym KPA. Swoim doświadczeniem chętnie dzielił się z innymi, umiał zainteresować młodszych i wciągnąć ich do polonijnej działalności.

Miałem możność wiele nauczyć się od inż. Winklera i pomagać mu czynnie w pracach Kongresu. Później, kiedy wielu wspaniałych ludzi ze względu na wiek od nas odeszło, aktywność agentury wśród Polonii wzrosła, wiele spraw zaczęło się nie kleić. Agresja jaka zaczęła ogarniać środowisko polonijne doprowadziła do rozbicia szeregu organizacji. Znaleźli się nawet tacy osobnicy, co potrafili bezpodstawnie oskarżyć wieloletnich działaczy polonijnych, a nawet organizację Dom Polski w San Francisco, który działa nieprzerwanie od 1926 roku (Brutalny atak na Dom Polski odparty). Efekty tego pieniactwa widoczne są po dziś dzień.

Dom Polski w San Francisco. Kwiaty dla uczestniczek Powstania Warszawskiego od Edwarda J. Moskala prezesa Kongresu Polonii Amerykańskiej.

Wśród współczesnych działaczy brak jest ludzi z charyzmą jaką posiadał ś.p. inż. Wojciech Antoni Winkler, żołnierz Powstania Warszawskiego. Poniżej przypominam artykuł jaki ukazał się w nr. 3, Jesień 2000 r. NASZEGO DOMU, czasopisma polonijnego wychodzącego w San Franciscno w latach 1997 – 2007.

Waldemar Glodek

 

   *    *    *

 

WOJCIECH ANTONI WINKLER

– inżynier z zawodu, społecznik z pasji, patriota z ducha.

(22.XII.1916–12.VI.2000)

 

WOJCIECH ANTONI WINKLER – inżynier z zawodu, społecznik z pasji, patriota z ducha. Urodzony 22 grudnia 1916 r. w Będzinie na Śląsku. Żołnierz Rzeczpospolitej. Człowiek rozległych horyzontów i zainteresowań. Pomimo humanistycznych zainteresowań decyduje się na studia techniczne. Studiuje na Wydziale Mechanicznym w Państwowej Wyższej Szkole Budowy Maszyn i Elektroniki w Warszawie, gdzie w roku 1941 otrzymuje dyplom inżyniera.

W momencie rozpoczęcia II wojny światowej, sierżant podchorąży rezerwy w lotnictwie Wojciech Winkler oczekuje skierownia na front. Zniecierpliwiony, opuszcza Warszawę w kierunku Lublina. W kampanii wrześniowej uczestniczy jako żołnierz w Oddziałach jazdy gen. Blachowicza. Wkrótce po rozpoczęciu okupacji, przystępuje do pracy w Polskim Czerwonym Krzyżu, najpierw jako “regionowy”, a po utworzeniu przez niego organizacji terenowej, Zarząd Oddziału Warszawa Północ mianuje go sekretarzem organizacyjnym Oddziału. Równocześnie zostaje członkiem Polski Podziemnej.

Po likwidacji PCK, Wojciech Winkler poświęca się konspiracji. Otrzymuje nominację na Kierownika Walki Cywilnej i – wkrótce potem – Dyrektora Wydziału Informacji i Prasy Dlegarury Rządu na Okręg Warszawski. Kiedy działalność Walki Cywilnej podporządkowana zostaje dowództwu Armii Krajowej, Winkler zostaje członkiem sztabu gen. Albina Skoczyńskiego. Równocześnie sprawuje obowiązki sekretarza Instytutu Środkowo-Europejskiego.

Po wybuchu Powstania Warszawskiego, Wojciech Winkler bierze udział w walkach w rejonie ul. Czackiego jako podchorąży kompanii por. Lewara. Za załugi bojowe otrzymuje awans na podporucznika (1.X.1944). Wobec klęski Powstania, mając do wyboru dalszą pracę konspiracyjną lub obóz jeniecki, wybiera to pierwsze. Ucieka z transportu kolejowe i 5-ego października znajduje się w Komorowie nawiązując ponowny kontakt z kierownictwem Delegatury. Po wkroczeniu na te tereny Armii Czerwonej, przenosi się do Katowic prowadząc działalność podziemną w rejonie, gdzie nikomu nie jest znany. Wkrótce jednak otrzymuje wiadomość, że jego nazwisko znajduje się na liście osób przewidzianych do aresztowania. W pierwszej chwili, nie przystaje na propozycje wyjazdu z Polski, jednak po wizycie w jego domu sowieckiego pułkownika i przesłuchaniu, decyduje się na ucieczkę.

W listopadzie 1945 roku dociera do Meppen w transporcie zorganzowanym przez stacjonującą tam Pierwszą Dywizję. Po dwóch tygodniach pobytu w tym mieście, udaje się do Włoch. Wstępuje do 11 Korpusu i otrzymuje przydział do Biura Planowania przy sztabie gen. Andersa. Równocześnie, w prasie wojskowej ukazują się jego artykuły dotyczące Polski. Współpracuje z “Gazetą Żołnierza”, “Orłem Białym” i “Na Szlaku Kresowej”. Wraz z oddziałami gen. Andersa wyjeżdża do Anglii. W czasie dwuletniego pobytu w obozach PKPR, udziela wykładów w wyższych szkołach technicznych, następnie przechodzi do pracy cywilnej jako inżynier mechanic i osiedla się w Manchester. Przystępuje do Stowarzyszenia Polskich Kombatantów. Zkłada i redaguje miesięcznik “Syrena” – biuletyn informacyjny SPK. Zostaje przedstawicielem Stowarzyszenia w założonym przez siebie Komitecie Koordynacyjnym Uchodźców z Europy Środkowo-Wschodniej. Jest organizatorem licznych imprez i demonstracji.

W roku 1953, dzięki pomocy Stefana Korbońskiego, przenosi się wraz z rodziną (żona i dwie córki) do Stanów Zjednoczonych. Pierwsze cztery lata spędza w Pensylwanii, zajmując się głównie sprawami zawodowymi. O Polsce jednak nie zapomina. W czerwcu 1956 r., występuje w telewizji udzielając wywiadu na temat wydarzeń w Poznaniu i sytuacji w Kraju. Rok później, przenosi się do Kalifornii, gdzie zostaje członkiem, a następnie prezesem stowarzyszenia Veritas, w ramach którego – na prośbę Stefana Korbońskiego organizuje pomoc inwalidom AK w Polsce.

W 1963 r., kieruje przygotowaniami do obchodów 20 rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, a w rok później staje na czele Komitetu Obchodów Millenium. Prace komitetu trwają dwa lata, a ich momentum kulminacyjnym jest msza św. w bazylice Misji Dolores oraz akademia i bankiet w elegnckim hotelu Mark Hopkins w San Francisco. W sumie, w uroczystościach uczestniczy ponad 2 tysiące osób. Jest to największe zorganizowanie Polaków w historii tego miasta. Wkrótce Komitet przeistacza się w Oddział Kongresu Polonii Amerykańskiej na Północną Kalifornię. Winkler znajduje się w czołówce działaczy organizacji, wykonując w niej rozmaite zadania, łącznie z funkcjami prezesa, przewodniczącego Komisji Politycznej, wiceprezesa Zarządu Głównego. Jest rónież inicjatorem i prezesem Polsko-Amerykańskiego Klubu Inżynierów i pierwszym Delegatem Koła Armii Krajowej w Północnej Kalifornii. W roku 1986 r. organizuje Komitet Koordynacyjny Amerykanów z Europy Środkowo-Wschodniej, w skład którego wchodzi osiem narodowości. Pisze dziesiątki listów i petycji do Kongresu, Senatu i Białego Domu. Warto podkreślić, że żaden z nich – w tym petycja do wiceprezydenta Busha – nie pozostaje bez odpowiedzi. W 1989 r., z rąk przewodniczącego KPA, Edwarda Moskala, przyjmuje nominację na przewodniczącego Komisji Spraw Europy Środkowej na Stany Zjednoczone.

Inżynier Wojciech Winkler pracuje na wielkich budowach pięciu kontynentów. Karierę zawodową kończy jako konsultat rządu Korei Południowej przy rozbudowie portów Busan i Mukko. Będąc uznanym specjalistą, publikuje artykuły w czasopismach fachowych i wygłasza referaty przygotowane dla amerykańskich stowarzyszeń technicznych. W 1979 r., odbywa turę odczytową zorganizowaną przez Polski Komitet Naukowo-Techniczny NOT. Rok później uczestniczy w sympozjum Naczelnej Organizacji Technicznej i Politechniki Warszawskiej gdzie przeprowadza wykłady na temat przenośników taśmowych, publikowane następnie w magazynie “Górnictwo Odkrywkowe”. Również i ten aspect działalności Wojciecha Winklera ma character bezinteresowny – nigdy nie pobierał on żadnych honorariów.

W 1992 r., ze względu na wiek i stan zdrowia, przede wszystkim zaś ponieważ cel, dla którego pracował, Wolna Polska, został osiągnięty – Wojciech Winkler wycofuje się z kierownictwa prac społecznych i politycznych, którymi zajmował się przez pół wieku.

Poza licznymi artykułami o tematyce technicznej i publicystyce poświęconej sprawom polskim, inżynier Winkler jest autorem dwóch książek: Winklerowie, Historia Jednego Indygemtu, i Emigrant, poświęcony życiu autora, której tłumaczenie na język angielski zakończył.

12 czerwca 2000 pożegnał ukochaną małżonkę Halinę, córki Agnieszkę Winkler Lund i Małgorzatę Schaefer, wnuczki: Renatę Ritcheson, Danę Sworakowską, Nicole Winkler-Schaefer, Tessę Winkler-Schaefer, oraz prawnuki: Nicolas i Daniel Ritcheson. I wielu oddanych przyjaciół i znajomych.

Cześć Jego Pamięci!

Zródło: Nasz Dom, Nr 3, Jesień 2000, str. 4 – Czasopismo polonijne wychodzace w latach 1997 – 2007 w San Francisco, Kalifornia

In English: Wojciech Antoni Winkler, December 22, 1916 – June 12, 2000

 

 

Polish-Club-Online-PCO-logo-22017.07.28.
Waldemar Glodek

Autor: Waldemar Glodek