Cierpieli i ginęli, gdyż byli Polakami


Prezentujemy Państwu fragment publikacji dr. Dariusza Kucharskiego p.tCIERPIELI I GINĘLI, GDYŻ BYLI POLAKAMI. POLACY W SOWIETACH W LATACH 1921-1939. ANTYPOLSKA OPERACJA NKWDKsiążka  wydana dla upamiętnienia zbrodni sowieckich w 80. rocznicę rozpoczęcia OPERACJI POLSKIEJ zrealizowanej przez zbrodnicze NKWD. Na końcu prezentowanej części znajduje się link do ściągnięcia książki w formacie PDF. Zapraszamy do lektury.

 

  *   *   *

 

W czasach walk o wolność walczyli i wspierali ruch niepodległościowy. Byli w szeregach Wojska Polskiego. Po zwycięskiej wojnie polsko-bolszewickiej wielu z nich wróciło do rodzin. Żyli na ojcowiznach, dostając się pod władzę bolszewików — Polacy w  Sowietach w  latach 1921-1939. Zwyrodniały system komunistyczny upomniał się o nich jako pierwszych. Stawili bowiem opór powszechnej sowietyzacji, więc uznani zostali za „element wywrotowy i niepewny”. Od połowy lat dwudziestych XX wieku rozpoczęły się masowe represje, których kulminacją było ludobójstwo w ramach tzw. „polskiej operacji NKWD 1937-1938”. Zapoczątkowana wtedy eksterminacja ludności polskiej kontynuowana była po wkroczeniu Sowietów na terytorium Polski zarówno w 1939, jak i 1944 roku. …to tragiczna historia Polaków „skazanych na zapomnienie”. Wewnętrzna polityka Sowietów Sowiecka polityka wobec społeczeństwa polegała na stosowaniu terroru połączonego ze stwarzaniem pozorów wolności np. w oświacie i życiu społecznym. Był to zabieg wyłącznie taktyczny, zmierzający do pełnej indoktrynacji społeczeństw Rosji sowieckiej, ostatecznym zaś celem władz było całkowite zniewolenie narodów. Bolszewicy wprowadzili tzw. model sowieckiej polityki ludnościowej, której celem było pozyskanie sympatii społecznej przy jednoczesnym pełnym podporządkowaniu. W celu sowietyzowania Polaków utworzono dwa rejony narodowościowe — Marchlewszczyznę na terenie Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej (1925-1935) oraz Dzierżyńszczyznę na terenie Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej (1932-1938). Z fazy planów nie wyszły kolejne dwa okręgi: z Leplem jako stolicą w Białoruskiej SRS i z Hreczanami jako stolicą w Ukraińskiej SRS. Liczba Polaków w ZSRS Poczynania urzędników uwidoczniły się szczególnie podczas sowieckiego Ogólnozwiązkowego Spisu Ludności w  grudniu 1926 roku. Na miejscowych urzędnikach spisowych szczególnie na Kresach wywierano silną presję, aby zaniżać liczbę osób narodowości polskiej na rzecz białoruskiej i  ukraińskiej.  We wsi Zawadynka koło Kamieńca zapisano wszystkich jako Ukraińców, tłumacząc to słowami: „[…] że Polacy mieszkają w Polsce, a to są tylko Ukraińcy — katolicy”. W miejscowości Wielka Czerniawka koło Berdyczowa tamtejszy rachmistrz spisowy na ogólną liczbę 888 katolików w formularzu narodowość polską wpisał tylko w szesnastu przypadkach, gdyż pozostali „nie udowodnili” swojej polskości. We wsiach okręgu kamienieckiego wyglądało to następująco: w Ksawerówce według spisu Polacy stanowili 1,3%, a w rzeczywistości 81,25%, w Kalaturach spis wykazał 41,3%, w istocie 62,82%, w Rechtowej 24,08%, a rzeczywiście 40,82%, w Hucie Jackowskiej odpowiednio 41,3% i 71,1%. W spisach konsekwentnie pomniejszano liczbę ludności polskiej. W tym celu stosowano różne sposoby. Często „[…] nie chciano ujawnić, iż niektóre ukraiń- skie wsie i rejony są szczerze i wyłącznie polskie […]”. Według tego zafałszowanego spisu z 1926 roku do narodowości polskiej „przyznało się” 782,3 tysiące obywateli ZSRS: Rosyjska FSRS — ok. 204 tysięcy, Białoruska SRS — ok. 97 tysięce, Ukraińska SRS — 496 tysięcy, na Zakaukaziu żyło ok. 6 tysięcy, a w Rosji azjatyckiej ok. 3 tysięcy. Najliczniejszym skupiskiem polskim był okręg leningradzki, w którym polskość zadeklarowały 43 202 osoby. W Moskwie — 17068, Kijowie — 12900, Odessie — 8600, Charkowie — 5700, Dniepropietrowsku (Jekaterynosław) — 2840, Żytomierzu — 4900, a  Berdyczowie — 3000. Największymi skupiskami polskimi na terenie ZSRS, lecz rozproszonymi, były Wołyń, Podole i Mińszczyzna. W tych regionach żyła zasiedziała ludność polska, przeważnie autochtoniczna. Również obecnie trwają spekulacje nad ustaleniem prawdziwej liczby ludności polskiej żyjącej w ZSRS w 1926 roku i w całym okresie międzywojennym. Polski MSZ szacował ich liczbę na około 955 tysięcy. Autorzy Wielkiej Encyklopedii Powszechnej Gutenberga* określili ich na półtora miliona. Współcześnie Zdzisław Julian Winnicki na podstawie najnowszych rozważań badawczych szacuje liczbę Polaków pozostałych na wschodzie na co najmniej półtora miliona, zaznaczając, że „wielokrotnie spotykaną w literaturze przedmiotu jest znacznie większa liczba — 4 miliony”. Liczbę Polaków żyjących w ZSRS w 1926 roku należy przyjąć na półtora miliona z tendencją zwyżkową o kolejne pół miliona: przyrost naturalny w następnych latach i o osoby skrywające swoje polskie pochodzenie w obawie przed nowymi prześladowaniami. * Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powszechna Gutenberga, reprint, Kraków 1931, t. XIII, s. 328 i nn.  Daje to liczbę około dwóch milionów Polaków żyjących w okresie międzywojennym w Sowietach. Szczególnie duże zaniżenia liczby Polaków miały miejsce na Białorusi. Stanowili tam znaczną grupę, czego efektem było uznanie języka polskiego za ję- zyk urzędowy republiki. Podobnie było na Ukrainie, gdzie eksperyment narodowościowy wykorzystano do szeroko zakrojnej ukrainizacji. W tych przypadkach Moskwa wspierała działania antypolskie. Należy pamiętać, iż Polacy nie wyzbyli się niechęci do władzy sowieckiej utożsamianej nadal z dawną carską Rosją. Utwierdzał ich w tym język rosyjski, centralne zarządzanie z Moskwy oraz represje. Sowiecka odmiana polityki imperialnej Rosji Plany opanowania Europy były w rzeczywistości kontynuacją starej wielkomocarstwowej polityki carskiej Rosji, przejętej i dopasowanej do nowej doktryny wyrosłej z myśli Lenina, Bucharina, Trockiego, a następnie rozwiniętej przez Stalina, przy zastosowaniu haseł rewolucyjnych. Sowieci nie zaprzestali tych przygotowań nawet po niepowodzeniach wojny z Polską w 1920 roku. Już w 1926 roku Sowieci rozpoczęli czyszczenie nadgranicznego pasa wzdłuż Polski z „elementu wywrotowego, niepewnego”, w dużej części zamieszkanego przez Polaków, których wywożono za Ural. Natomiast Polaków uznanych za „najniebezpieczniejszych” osadzono w aresztach i więzieniach. W 1928 roku prawodawstwo sowieckie usankcjonowało niewolniczą pracę jako „środek reedukacji i  resocjalizacji”, a  7 kwietnia 1930 roku utworzono Główny Zarząd Obozów, tzw. Gułag. Bolszewicy uważali, że niepożądane jest tworzenie się państw narodowych, gdyż to osłabia impet dalszej walki klasowej. W ślad za tym szły działania zmierzające do pełnej ateizacji oraz niszczenia więzi społecznych i rodzinnych. Aby utrzymać władzę w bardzo trudnej sytuacji społeczno-polityczno-ekonomicznej, bolszewicy zastosowali szereg sprytnych wybiegów. Leninowska polityka narodowościowa zmierzała do likwidacji dążeń narodów do posiadania niezależnych państw. Dlatego głoszono oficjalnie, że każda najmniejsza nawet grupa zamieszkująca Rosję ma prawo do szerokiej autonomii w ramach związku państwowego, oczywiście pod zarządem jedynej partii — komunistycznej.  Był to sposób na przyciągnięcie do władzy ludzi, którzy reprezentowaliby te społeczności. Zabieg ten umiejętnie przełamał dystans całych środowisk wobec władzy i umożliwił bolszewikom wejście w lokalne wspólnoty. Tymczasem kolejne społeczności zostawały sukcesywnie poddawane pełnej kontroli. Nadrzędnym dążeniem tej polityki była szeroko zakrojona sowietyzacja, polegająca na wykorzenianiu dotychczasowej kultury, tradycji, religii, a następnie zastępowanie jej nowymi ideami oraz hasłami, które w początkowej fazie były przekazywane w formie subtelnej i mniej natarczywej, by w miarę krzepnięcia władzy stawać się coraz bardziej ostre i zdecydowane, aż po całkowity terror. Przy użyciu sprawnej socjotechniki przystąpiono do propagowania nowego systemu. Bardziej skomplikowana była sytuacja narodów, które miały swoje ojczyzny poza Rosją sowiecką. Dotyczyło to przede wszystkim Polaków (postrzeganych jako główni opozycjoniści ze względu na przyległość graniczną i wojnę 1920 roku), Niemców, Finów, Łotyszy, Estończyków, także Serbów, Greków i Litwinów. Niestety, to właśnie Polacy zostali uznani za pierwszoplanowych przeciwników. Wszelkie przejawy polskości i związki z narodem polskim były postrzegane przez władze sowieckie jako szczególnie negatywne i wrogie.

(…)

Dr. Dariusz Piotr Kucharski

 

Ściągnij całe opracowanie w formie PDF:   Publikacja_Polacy_ 1921-39 .PDF

 

Więcej artykułów, wywiadów i wykładów dr. Dariusza Kucharskiego na naszym poralu    >   >   >   TUTAJ.

 

Polish-Club-Online-PCO-logo-2, 2017.09.26.
Dariusz Kucharski

Autor: Dariusz Kucharski