Oswobodzenie KL Auschwitz


Siedemdziesiąt pięć lat temu, kiedy 27 stycznia 1945 roku do obozów Auschwitz-Birkenau-Monowitz wkroczyli żołnierze Armii Czerwonej, pozostało w nich tylko około 7000 chorych i wycieńczonych więźniów (mężczyzn, kobiet  oraz w tej liczbie 750 dzieci i młodocianych). Nie byli oni w stanie w większości uczestniczyć we wcześniejszym pieszym marszu ewakuacyjnym, zwanym Marszem Śmierci, który prowadził głównie do Wodzisławia Śląskiego przez Brzeszcze, Pszczynę i Jastrzębie Zdrój. Odnoga tej trasy wiodła też przez Żory.

W dniu 27 stycznia 1945 roku wkroczyli do Oświęcimia żołnierze 60. Armii Pierwszego Frontu Ukraińskiego, którzy pojawili się we wschodniej części Oświęcimia, na terenie podobozu KL Auschwitz III-Monowitz. Obóz macierzysty Auschwitz I oraz obóz Auschwitz II-Birkenau wyzwolili kilka godzin później około godziny 15-stej. Opór cofających się oddziałów niemieckich napotkali jedynie przy pierwszych z tych obozów w Monowicach.

Więźniowie witali żołnierzy Armii Czerwonej jak autentycznych wyzwolicieli. Paradoks historii polegał jednak na tym, że żołnierze sowieccy będący formalnie przedstawicielami totalitaryzmu stalinowskiego wyzwolili więźniów totalitaryzmu hitlerowskiego.  

Około 500 więźniów żołnierze sowieccy wyzwolili przed 27 stycznia 1945 roku i wkrótce potem w podobozach KL Auschwitz: Starej Kuźni, Blachowni Śląskiej, Świętochłowicach, Wesołej, Libiążu, Jawiszowicach i w Jaworznie.

W obozie macierzystym w Oświęcimiu i w drugiej jego części Birkenau znaleziono około 600 zwłok więźniów zastrzelonych oraz zmarłych z wycieńczenia w czasie wycofywania się esesmanów z tych terenów.

Ocaleni więźniowie, będący we względnie dobrym stanie fizycznym opuszczali obóz i wracali w swoje rodzinne strony. Dla pozostałych zorganizowano pomoc medyczną na terenie wyzwolonego obozu. Do szpitala trafiło ponad 4500 byłych więźniów z wielu państw, w większości Żydów. Wśród leczonych było także ponad 200 dzieci do 15 lat.

Większość hospitalizowanych w ciągu czterech miesięcy opuściła sowieckie szpitale polowe i szpital Polskiego Czerwonego Krzyża, zorganizowany na terenie byłego obozu macierzystego w Oświęcimiu.

W działaniach wojennych, mających na celu wyzwolenie KL Auschwitz i miasta Oświęcimia, poległo lub zmarło z odniesionych ran 231 żołnierzy sowieckich. Ich szczątki po wojnie ekshumowano z terenów gromad Rajsko, Polanka Wielka, Grojec, Dwory, Brzezinka, Babice, gminy Osiek oraz miasta Oświęcimia. W 1948 roku pochowani zostali w zbiorowej mogile na cmentarzu parafialnym w Oświęcimiu.

Polacy w mundurach Armii Czerwonej

Wśród poległych znajdowało się także kilku Polaków wcielonych z poboru do Armii Czerwonej. Byli oni sowieckimi żołnierzami 100. Lwowskiej Dywizji Strzeleckiej, wchodzącej w skład 60. Armii 1. Frontu Ukraińskiego, która bezpośrednio brała udział w operacji oświęcimskiej. Ich rodziny przypuszczalnie do dzisiaj nie wiedzą, gdzie znajdują się ich groby.

Zapewne Polacy to: Włodzimierz Duda ze Lwowa, Piotr Kurelas i Eugeniusz Żuk z okolic tego miasta, a także Józef Mielnik z okolic Drohobycza, Włodzimierz Mielnik z Kamionki Strumiłowej oraz Józef Ataczuk i Józef Rarycki z okolic Kamieńca Podolskiego.

Wymienieni Polacy zginęli jako żołnierze sowieccy, niosąc ratunek więźniom KL Auschwitz i wyzwalając spod okupacji hitlerowskiej mieszkańców Oświęcimia.

Obecnie trwają przygotowania do uroczystości upamiętniających 75. rocznicę wyzwolenia KL Auschwitz-Birkenau, nad którym patronat objął Prezydent RP Andrzej Duda.

Adam Cyra
Oświęcim, 22 stycznia 2020 r.

Polski historyk ur. w Krakowie 27 marca 1949 r. W 1972 r. ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim i podjął pracę w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. W 1996 r. na Uniwersytecie Śląskim obronił pracę doktorską pt. „Rotmistrz Witold Pilecki (1901-1948). Życie i działalność na tle epoki”. Jest autorem kilku książek i kilkuset artykułów, poświęconych historii Auschwitz. Od 12 stycznia 2012 r. prowadzi blog historyczny.

Artykuł opublikowany za zgodą Autora.


Przybędą na uroczystości …

Ponad 200 ocalałych z Auschwitz i Holokaustu przyjedzie do Miejsca Pamięci Auschwitz 27 stycznia 2020 r. aby upamiętnić 75. rocznicę wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady. Ich historii wypowiedzianych sprzed Bramy Śmierci byłego obozu Birkenau słuchać będzie cały świat. W samym namiocie zasiądą przedstawiciele kilkudziesięciu państw świata.

POTWIERDZENI DOTYCHCZAS SZEFOWIE DELEGACJI PAŃSTWOWYCH

Albania – Ambasador Shpresa Kureta
Argentyna – Ambasador Ana Maria Ramirez
Australia – Przewodniczący Senatu Scott Ryan
Austria – Prezydent Alexander Van der Bellen
Azerbejdżan – Przewodniczący Parlamentu Asadov Ogtay
Belgia – Jego Królewska Mość Filip Król Belgów, Jej Królewska Mość Królowa Matylda, Premier Sophie Wilmès
Białoruś – Zastępca Przewodniczącego Rady Republiki Zgromadzenia Narodowego Anatoli Isachanka
Bośnia i Herzegowina – Członek Prezydium Bośni i Herzegowiny Šefik Džaferović
Bułgaria – Premier Bojko Borisow
Chorwacja – Premier Andrej Plenković
Cypr – President of the House of Representatives Demetrios Syllouris
Czechy – Premier Andrej Babiš
Estonia – Minister ds. Populacji Riina Solman
Dania – Minister Spraw Zagranicznych Jeppe Kofod
Finlandia – Prezydent Sauli Niinistö
Francja – Premier Édouard Philippe
Grecja – Premier Kyriakos Mitsotakis
Gruzja – Ambasador Ilia Darchiashvili
Hiszpania – Jego Królewska Mość Filip VI król Hiszpanii, Jej Królewska Mość Królowa Letycja
Irlandia – Wicepremier, Minister Spraw Zagranicznych i Handlu Simon Coveney
Izrael – Prezydent Reuven Rivlin
Kanada – Gubernator Generalna Julie Payette
Kazachstan – Zastępca Ministra Spraw Zagranicznych Margulan Baimukhan
Korea – Ambasador Sun Mira
Liechtenstein – Premier Adrian Hasler
Litwa – Prezydent Gitanas Nauseda, Przewodniczący Sejmu Viktoras Pranckietis
Luksemburg – Wielki Książę Henri, Premier Xavier Bettel
Łotwa – Prezydent Egils Levits
Malta – Prezydent George William Vella
Mołdawia – Premier Ion Chicu
Monako – Minister Spraw Zagranicznych Laurent Anselmi
Niderlandy – Jego Wysokość Król Willem-Alexander, Jej Wysokość Królowa Máxima, Premier Mark Rutte
Niemcy – Prezydent Frank-Walter Steinmeier
Norwegia – Książę Koronny Haakon, Premier Erna Solberg
Nowa Zelandia – Ambasador Mary Thurston
Polska – Prezydent Andrzej Duda
Portugalia – Minister Stanu i Spraw Zagranicznych Augusto Santos Silva
Rosja – Ambasador Siergiej Andriejew
Rumunia – Premier Ludovic Orban
Serbia – Premier Ana Brnabić
Słowacja – Prezydent Zuzana Čaputová
Słowenia – Prezydent Borut Pahor
Stany Zjednoczone – Sekretarz Skarbu Steven T. Mnuchin
Szwajcaria – Prezydent Simonetta Sommaruga
Szwecja – następczyni tronu, Jej Królewska Wysokość księżniczka Wiktoria, Przewodniczący Parlamentu Andreas Norlén, Premier Stefan Löfven
Turcja – Ambasador Tunç Üğdül
Ukraina – Prezydent Wołodymyr Zełeński
Watykan – specjalny przedstawiciel Stolicy Apostolskiej Kardynał Zenon Grocholewski
Węgry – Premier Viktor Orbán
Wielka Brytania – Jej Królewska Wysokość Księżna Kornwalii

ORAZ DELEGACJI ORGANIZACJI MIĘDZYNARODOWYCH

Rada Europejska – Przewodniczący Charles Michel
Rada Europy – Zastępca Sekretarza Generalnego Gabriella Battaini-Dragoni
Organizacja Nardów Zjednoczonych – Specjalny Doradca Sekretarza Generalnego ds. Zapobiegania Ludobójstwu Adama Dieng
UNESCO – Dyrektor Generalna Audrey Azoulay

Źródło: OŚWIĘCIMONLINE.PL, 22 stycznia 2020 r.


Przeczytaj więcej artykułów tematycznie związanych tematycznie z KL Auschwitz > > > TUTAJ… .

*

2020.01.22.