Publikacja o doktrynie wojennej II Rzeczypospolitej


Profesor dr hab. Marian Zgórniak, więzień KL Auschwitz, po wojnie uczony i wychowawca całych pokoleń studenckich, był mistrzem dla około dwustu magistrantów, z grona których czternastu uzyskało stopień naukowy doktora, a czterech tytuł profesora.

Należę również do uczniów niezapomnianego Profesora, pod którego kierunkiem napisałem pracę magisterską na temat: „Doktryna wojenna armii II Rzeczypospolitej w latach 1918-1939)”.

Plakat z 1939 r.

Moja próba analizy tego ciekawego, lecz niełatwego tematu, udostępniona obecnie Czytelnikom, stanowiła i  stanowi nadal pewien krok w lepszym poznaniu polskich przygotowań do wojny. Z drugiej strony ten ważny problem w całokształcie historii okresu międzywojennego w Polsce nie znalazł dotąd szczegółowego opracowania.

Książkę tę kończę krótką informacją biograficzną o Profesorze, którego wkład w niniejszą pracę magisterską, napisaną prawie pół wieku temu, był istotny i znaczący.

Nie można także zapomnieć o jakże trudnym,wypełnionym cierpieniem okresie w życiu Mariana Zgórniaka i jego ojczyma. Ten czas spędzony w niemieckich obozach koncentracyjnych – przede wszystkim w KL Auschwitz, a także KL Gross-Rosen i KL Buchenwald opisuje On sam, własnymi słowami. Jest to spisana relacja byłego więźnia z roku 1966.

Całokształt prac prowadzonych w latach 1921-1939 nad ustaleniem założeń doktryny wojennej niewątpliwie znalazł praktyczny sprawdzian w tragicznych wydarzeniach kampanii wrześniowej 1939 roku. Nasuwa się tutaj pytanie, w jakim stopniu powyższe przygotowania zdecydowały o jej przebiegu? Ocena ta powoduje nową trudność.

Dramat 1939 roku zbyt głęboko zapadł w umysły całego narodu polskiego i stąd także sprawa polskiej doktryny wojennej należała do zagadnień najbardziej spornych, wywołujących najwięcej krytycznych uwag oraz zarzutów.

Niemniej wydaje się, że próba analizy tego tematu może stanowić pewien krok w lepszym poznaniu polskich przygotowań do wojny. Z drugiej strony ten ważny problem w całokształcie historii okresu międzywojennego w Polsce nie znalazł do dzisiaj, jak było wspomniane, należytego i pełnego opracowania. Zobacz: Myśl wojskowa i doktryna wojenna z lat 1919-1939

Dotychczasowe próby omówienia zagadnień związanych z kształtowaniem się doktryny wojennej II Rzeczypospolitej dotyczyły przede wszystkim niektórych jej aspektów oraz koncepcji użycia poszczególnych rodzajów sił zbrojnych, publikacje zachodnie natomiast rzadko uwzględniały  materiały archiwalne i w większości były jedynie wyrazem osobistych przekonań autorów na powyższy temat.

Ponad 80 lat temu, 4 marca 1939 roku, rozpoczęto prace nad planem działań na wypadek wojny z Niemcami, tzw. plan operacyjny „Zachód”. Wcześniej spodziewano się przede wszystkim uderzenia sowieckiego ze wschodu.

Nad planem „Zachód” rozpoczęli intensywne prace polscy generałowie: Tadeusz Kutrzeba, Juliusz Rómmel oraz Władysław Bortnowski i Leon Berbecki. Zadanie było bardzo trudne, gdyż sytuacja na granicach Polski uległa zmianie.

W dniu 15 marca 1939 roku Niemcy wkroczyli do Czechosłowacji, na północy zaś 23 marca niemiecka flota na Bałtyku zajęła Kłajpedę – pętla wokół Polski wyraźnie się zaciskała. Z tego powodu plan obrony ulegał zmianie. Początkowo sądzono, że niemieckie uderzenie nadejdzie w kierunku Warszawy z Prus Wschodnich. Po zajęciu przez Niemcy Sudetów w październiku 1938 roku, za bardziej prawdopodobne uznano uderzenie ze Śląska.

Książka mojego autorstwa, zatytułowana „Doktryna wojenna II Rzeczypospolitej w latach 1918-1939″, została wydana z okazji 81. rocznicy wybuchu drugiej wojny światowej.

Adam Cyra
Oświęcim, 30 sierpnia 2020 r.

Polski historyk ur. w Krakowie 27 marca 1949 r. W 1972 r. ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim i podjął pracę w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. W 1996 r. na Uniwersytecie Śląskim obronił pracę doktorską pt. „Rotmistrz Witold Pilecki (1901-1948). Życie i działalność na tle epoki”. Jest autorem kilku książek i kilkuset artykułów, poświęconych historii Auschwitz. Od 12 stycznia 2012 r. prowadzi blog historyczny.

Artykuł opublikowany za zgodą Autora.

Ilustracja tytułowa: „Myśl wojskowa i doktryna wojenna z lat 1919-1939” – fragment okładki.

Źródło: WPRAWNYM OKIEM HISTORYKA, 30 sierpnia 2020.

Więcej artykułów dr. Adama Cyry na naszym portalu > > > > TUTAJ.


2020.08.31.