Komendant garnizonu WP w Oświęcimiu w 1939 r.


Komendant garnizonu WP w Oświęcimiu w 1939 r.

Budynek, w którym mieszkał na terenie koszar w Oświęcimiu ostatni przedwojenny komendant garnizonu Wojska Polskiego w grodzie nad Sołą, ppłk Władysław Kiełbasa, Niemcy zamienili na blok nr 11, zwany Blokiem Śmierci.

Ppłk Władysław Kiełbasa, dowódca Garnizonu Oświęcim w 1939 r.

W koszarach oświęcimskich stacjonowali żołnierze, które wchodzili w skład jednostek przedwojennego Wojska Polskiego, jak II Batalion 73. Pułku Piechoty z Katowic, w czasie pokoju liczący 650 żołnierzy ze składu 23. Dywizji Piechoty.

W przededniu wybuchu II wojny światowej stacjonowali tutaj również żołnierze 5. Dywizjonu Artylerii Konnej, który w maju 1939 r. zastąpił III Dywizjon 21. Pułku Artylerii Lekkiej, a także dowództwo ośrodka zapasowego 23. Dywizji Piechoty i kadra batalionów zapasowych 73. i 75. Pułku Piechoty.

W czasie kampanii wrześniowej żołnierze tych oddziałów wsławili się bohaterstwem i za udział w walkach obronnych 1939 r. cały 73. Pułk Piechoty, w którego skład wchodził II Batalion z Oświęcimia, został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari.

W dniu 2 września 1939 r. żołnierze oświęcimskiego batalionu pod dowództwem podpułkownika Władysława Kiełbasy, który pochodził z Ptaszkowej koło Nowego Sącza,  stoczyli zwycięski bój z Niemcami pod Wyrami. Niestety, podczas tej walki sam dowódca został śmiertelnie raniony odłamkiem w głowę i wkrótce umiera, przewieziony do szpitala w Mikołowie.

W kampanii wrześniowej 1939 r. jednostki garnizonu z Oświęcimia walczyły w składzie Armii „Kraków”. Jej zadaniem była obrona południowo-zachodnich rubieży II Rzeczypospolitej.

W dniu 1 września 1939 r. II batalion 73. Pułku Piechoty znajdował się w rejonie Katowic-Ligoty, działając w kierunku Mikołowa.

Szlak bojowy tego batalionu wiódł następnie spod Mikołowa poprzez Sosnowiec, Alwernię, Kraków, Pacanów, Baranów, Biłgoraj i okolice Tomaszowa Lubelskiego, gdzie dopiero po wyczerpaniu amunicji i wobec okrążenia przez oddziały niemieckie, 20 września nastąpiła kapitulacja całego 73. Pułku Piechoty.

Grób ppłk. Władysława Kiełbasy na cmentarzu w Mikołowie.

Z kolei 5. Dywizjon Artylerii Konnej prowadził działania wojenne, mające na celu zapewnienia artyleryjskiego wsparcia Krakowskiej Brygadzie Kawalerii. Walczył razem z nią, wycofując się z rejonu Koszęcin – Woźniki przez Pradła, Rokitno, Baranów, Tarnogród, Szczekociny, Solec, Annopol, Krasnystaw, Czarniowiec i Jacinę.  Skapitulował 23 września 1939 r.

Nim w budynkach pokoszarowych w Oświęcimiu został założony 14 czerwca 1940 r. KL Auschwitz, Niemcy przez pewien czas przetrzymywali  w nich polskich jeńców wojennych.

Kilkanaście lat temu jedna z ulic w Oświęcimiu została nazwana imieniem podpułkownika Władysława Kiełbasy.

Adam Cyra
Oświęcim, 30 sierpnia 2020 r.

Polski historyk ur. w Krakowie 27 marca 1949 r. W 1972 r. ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim i podjął pracę w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. W 1996 r. na Uniwersytecie Śląskim obronił pracę doktorską pt. „Rotmistrz Witold Pilecki (1901-1948). Życie i działalność na tle epoki”. Jest autorem kilku książek i kilkuset artykułów, poświęconych historii Auschwitz. Od 12 stycznia 2012 r. prowadzi blog historyczny.

Artykuł opublikowany za zgodą Autora.

Ilustracja tytułowa: Żołnierze 73 pułk piechoty 4 kompani II Batalionu z Oświęcimia. Zdjęcie pochodzi z Archiwum Organizatora portalu cojestgrane.pl / wybór zdjęcia wg.pco

Więcej artykułów dr. Adama Cyry na naszym portalu > > > > TUTAJ.


2020.09.07.